کیاسما یا چلیپای بینایی (optic chiasm) را می توان یکی از بخش های مهم در ارتباط با سیستم بینایی دانست چرا که وجود این بخش به دید ما کمک بسیار زیادی می کند. در ادامه به توضیح کیاسمای بینایی می پردازیم.
چگونه می توانیم افراد، اشیا، حیوانات، گیاهان و غیره را مشاهده کنیم؟
به واسطه امواج و پرتوهای نوری و برخورد آنها به لکه زرد (Macula) در ناحیه شبکیه (retina) چشم، ما توانایی دیدن را کسب میکنیم.
زمانی که امواج نوری از منبع نور تابش می کنند، این امواج به اجسام و یا جانداران برخورد و انعکاس پیدا میکنند. چشم ما بخشی از این امواج نوری را که در راستای بینایی ما قرار دارند را دریافت می کند و به پیام های عصبی بینایی تبدیل می شوند.
امواج به واسطه عصب بینایی به قسمت پس سری مغز می روند و در آنجا پردازش و در نهایت تصویر دریافتی درک خواهد شد.
کیاسمای بینایی چیست و در کجای مغز قرار دارد؟
در هر سمت از سر انسان، یک چشم، یک عصب بینایی، یک مکان پردازش اطلاعات بینایی و یک نیمکره مغز وجود دارد. بخشی از پیام های عصبی حاصل از تحریک گیرنده های بینایی به همان سمت نیمکره مغزی و بخشی دیگر به نیمکره مخالف مغز می رود. به عنوان مثال بخشی از پیام های بینایی چشم راست انسان به همان نیمکره راست و بخشی دیگر به نمیکره چپ مغز انسان می رود. عصب بینایی موجود در هر نیمکره که حاصل تحریک گیرنده های بینایی چشم های راست و یا چپ هستند، در اواسط مسیر در یک نقطه به همدیگر متصل می شوند. به این اتصال که مانند یک تقاطع و یا یک چهارراه می باشد، کیاسمای بینایی می گویند. محل کیاسمای دیداری در بخش پایینی یا کف مغز می باشد.
کیاسمای بینایی چه کاری انجام می دهد و فایده وجود آن چیست ؟
کیاسمای بینایی موجب می شود تا بخشی از اطلاعات دریافتی توسط هر چشم به مرکز پردازش اطلاعات بینایی در نیمکره مخالف برود. مثلا بخشی از اطلاعات چشم راست در مرکز پردازش اطلاعات بینایی نیمکره چپ پردازش می شود.
این فرایند باعث دید بهتر و همچنین تشخیص و درک تصاویر در سه بعد (3D) و همچنین دید انسان به صورت یک تصویر یکپارچه هماهنگ می شود.
اگر کیاسمای دیداری وجود نمی داشت، انسان محیط اطراف خود را به صورت دو بعدی (2D) مشاهده می کرد و مسائلی مانند عمق را نمی توانست درک کند.
اختلالات و بیماری های مربوط به کیاسمای بینایی چیست؟
1. تومورها:
این احتمال وجود دارد که در مسیر بینایی و یا حتی در بخش کیاسمای بینایی، تومورهایی تشکیل و منجر به آسیب به بینایی فرد شوند.
همچنین در نزدیکی بخش کیاسما (چلیپای) بینایی، بخشی به نام هیپوفیز وجود دارد. وقتی هیپوفیز دچار تومور می شود، این تومورها به بخش کیاسمای بینایی فشار می آورند و باعث ایجاد اختلالات بینایی در فرد می شوند.
2. آکیاسما یا نبود کیاسما:
در افراد دچار آکیاسما که به نوعی نقض مادرزادی هست، کیاسمای بینایی وجود ندارد و یا اینکه تعداد الیاف و یا اعصاب بینایی در محدوده کیاسمای بینایی در این افراد کمتر از حالت عادی هست. در این بیماری، بینایی فرد دچار کاهش شدت بینایی و همچنین کاهش دید سه بعدی می شود.
اگر سوال و یا اطلاعات بیشتری درباره کیاسمای بینایی دارید، حتما از طریق نظرات با ما در میان بگذارید.
مختصر و مفید
با سلام و احترام.
سپاس از شما.
Hello Morteza.
I read your article using a translator, it was excellent and useful. Please use more images.
Hello Mr. Aboutaleb.
I’m glad that it was useful for you. What kind of translator did you use? I will use more images in future updates, thanks for your feedback.
Best regards.
سلام آقای محسن زاده
فرمودین کیاسمای بینایی منجر به دید یکپارچه و هماهنگ می شود، لطفا در صورت امکان نقش سمپاتیک و پاراسمپاتیک در هماهنگی دید دو چشم را بفرمایید.
سلام و احترام خانم ادرینا
وقت بخیر
ممنون از حسن توجه شما و همچنین سوال ارزشمندی که مطرح کردین.
در واقع سیستم عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک با تنگ و گشاد کردن مردمک چشم به تنظیم یکپارچگی تصاویر کمک می کنند.
در سمپاتیک که به نوعی حالت فرار و گریز را فعال میکند، در این حالت مردمک چشم گشاد و باعث می شود نور بیشتری وارد بخش داخلی چشم شود که منجر به واضح دیدن تصاویر دور می شود.
در پاراسمپاتیک که حالت ارامش نیز گفته می شود، در این حالت مردمک چشم تنگ می شود و میزان نور کمتری را وارد چشم میکند.
به عنوان مثال برای دیدن اجسام نزدیک، مردمک چشم به کمک پاراسمپاتیک حالت میوزیس میگیرد که همان تنگ شدن مردمک چشم هست، این حالت به دو چشم کمک می کند تا محور دید آن ها به هم نزدیک تر شود و باعث دید واضح تر شود. به طور کلی پاراسمپاتیک و سمپاتیک در همگرایی چشم ها که به نوعی به یکپارچگی بینایی کمک می کند، نقش بسزایی دارند.
سلامت و مانا باشید.